کاربرد قیر در صنایع مختلف؛ از حمل و نقل تا عایقکاری
قیر عمدتاً از تقطیر نفت خام به دست می آید. این ماده از دوام و چسبندگی زیادی برخوردار است و در برابر آب و رطوبت مقاومت زیادی از خود نشان می دهد. به همین دلیل هم جایگاه ویژه ای در فرایندهای صنعتی دارد و در بخش های مختلف صنعت، از ساخت وساز گرفته تا رنگ سازی، ردپای آن دیده می شود.
فرقی نمی کند که در حال بررسی فرصت های سرمایه گذاری هستیم یا به دنبال قیری مناسب برای انجام پروژه های صنعتی خود؛ در هر صورت برای تصمیم گیری درست باید این ماده را به خوبی بشناسیم. در این مطلب می خواهیم از انواع قیر و کاربرد آن در هر صنعت صحبت کنیم.
انواع قیر
پیش از اینکه به سراغ کاربرد قیر برویم، بهتر است با انواع آن آشنا شویم؛ چون برخلاف تصور عام، این ماده انواع مختلفی دارد و در هر صنعت، بسته به ویژگی لازم، نوعی از آن به کار می رود. انواع قیر را می توان بر اساس منشأ تولید و حالت فیزیکی آن دسته بندی کرد.
انواع قیر بر اساس منشأ تولید
قیرها معمولاً به دو شکل طبیعی و مصنوعی تولید می شوند و در یکی از این سه دسته قرار می گیرند:
- قیر طبیعی یا معدنی: این قیر از ذخایر طبیعی در معادن به دست می آید و به صورت جامد یا نیمه جامد در طبیعت یافت می شود. این ماده طبیعی نسبت به قیرهای نفتی کیفیت بالاتری دارد و بیشتر در مصارف و آسفالت سازی های خاص استفاده می شود.
- قیر نفتی یا پالایشگاهی: این قیر از تقطیر نفت خام در پالایشگاه ها تولید می شود و استفاده از آن بیش از نوع طبیعی رایج است. در ادامه می بینیم که در اغلب صنایع مثل راه سازی یا عایق بندی، همین قیر به کار می رود.
- قیر گودال یا تار: این قیر از تقطیر زغال سنگ و چوب به دست می آید و مقاومت بالایی در برابر فرسایش و پوسیدگی دارد. البته استفاده از آن این روزها تا حدی کاهش یافته است، اما هنوز در صنایع خاصی مانند کشتی سازی ردپای آن به چشم می خورد.
انواع قیر بر اساس حالت فیزیکی
قیرهای پالایشگاهی به شکل های مختلفی تولید می شوند، گاهی هم با قیرهای طبیعی ترکیبشان می کنند. با این کار، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی متفاوتی پیدا می کنند و می توان از آن ها برای مصارف مختلف استفاده کرد. اما از نظر ویژگی و حالت فیزیکی می توان آن ها را در این دسته ها جای داد:
- قیر خالص: این قیر به طور مستقیم از برج تقطیر نفت خام به دست می آید و از گرید و درجه نفوذ بالایی برخوردار است. از این قیر برای صنایع سنگین و آسفالت سازی استفاده می کنند.
- قیر دمیده: وقتی در دمای بالا هوا را از قیر عبور می دهند، قیر دمیده ساخته می شود. این قیر نسبت به نوع خالص آن خاصیت ارتجاعی کمتری دارد، اما در برابر حرارت مقاومت بیشتری از خود نشان می دهد؛ به همین دلیل هم برای عایق کاری و تولید ایزوگام ها مناسب است.
- قیر محلول: برای تولید این ماده، قیر را با حلال هایی مثل بنزین و نفت سفید مخلوط می کنند. با این کار، ویسکوزیته آن بیشتر می شود و در دماهای پایین راحت تر می توان از آن استفاده کرد. قیرهای محلول با کمی حرارت به حالت روان درمی آیند و دیگر به طور معمول به دمای ۲۵ درجه که برسند، مایع می شوند.
این قیر اغلب به صورت سرد و برای اندودهای سطحی و نفوذی، آسفالت سطحی یا آسفالت های سرد کارخانه ای مصرف می شود.
- قیر امولسیون: قیر امولسیون مخلوط قیر و آب است. این دو مایع غیرقابل اختلال هستند و برای اینکه ذرات قیر از آب جدا نشوند، مادۀ شمیمیایی امولسیفایر هم به ترکیبشان اضافه می کنند. این ماده ذرات قیر را به صورت معلق در آب نگه می دارد.
قیر امولسیون هم مانند قیر محلول برای اندودهای سطحی و آسفالت های سرد و گرم و همچنین تثبیت ذرات شن و خاک به کار می رود. با این تفاوت که در برابر یخ زدگی و سرما مقاومت کمتری از خود نشان می دهد، استفاده از آن راحت تر و کم هزینه تر بوده و در رطوبت هم قابل استفاده است. باوجوداین، ماندگاری کمی دارد و خیلی زود باید به مصرف برسد.
کاربرد قیر در صنایع مختلف
حال که با انواع قیر آشنا شده ایم، بهتر است به شکلی دقیق تر با کابردهای آن در صنایع گوناگون آشنا شویم:
۱. صنعت راه سازی و آسفالت
مهم ترین کاربرد قیر را می توان در ساخت و نگهداری جاده ها دانست. قیر مصالح آسفالت را با قدرت بالایی به هم می چسباند و آسفالتی مقاوم می سازد. به گونه ای که در برابر تغییرات دما، رطوبت و فشار وسایل نقلیه هم دوام زیادی دارد. این موضوع باعث شده است در تأمین زیرساخت حمل و نقل، تعمیرات و روسازی جاده ها نقش حیاتی ایفا کند.
2. صنعت ساختمان
در ساختمان سازی از قیر به عنوان عایق رطوبتی در استخرها، پشت بام ها، آب بندی دیوارها و پی سازی ها استفاده می کنند. ایزوگام هم که نوعی عایق پیش ساخته است، برپایۀ این ماده تولید می شود و به همین خاطر می تواند از نفوذ آب به لایه های داخلی ساختمان جلوگیری کند.
۳. صنایع حمل و نقل ریلی و هوایی
در ساخت باندهای فرودگاهی و مسیرهای ریلی هم قیر به عنوان بخشی از ترکیبات پوشش سطحی استفاده می شود. مقاومت بالای قیر در برابر بارهای سنگین و اصطکاکی که تولید می کند، آن را به گزینه ای مطمئن برای زیرساخت های سنگین تبدیل کرده است.
4. صنایع نفت و پتروشیمی
در صنایع نفت و پتروشیمی از قیر برای حفظ و نگهداری زیرساخت های خود استفاده می کنند. با این ماده می توانند برای تانکرهای حمل نفت، مخازن، لوله های گاز و نفت و دیگر تجهیزات پتروشیمی خود لایۀ محافظتی بسازند. به این ترتیب، در تماس با مواد نفتی و شیمیایی دچار خوردگی نمی شوند، در برابر نفوذ آب و رطوبت مقاوم خواهند بود و طول عمرشان افزایش می یابد.
5. صنایع شیمیایی و تولید فرآورده های نفتی
در کارخانه های شیمیایی، قیر به عنوان مادۀ اولیه برای تولید انواع رزین ، مواد چسبنده و دیگر ترکیبات شیمیایی به کار می رود. در فرایند پالایش نفت هم گاهی از این ماده به عنوان مکمل استفاده می کنند تا فرآورده های جانبی باارزشی تولید کنند.
6. کاربرد قیر در صنعت کاغذسازی
در این صنعت از قیر برای تولید کاغذ قیری استفاده می کنند که متفاوت از کاغذهای معمول است و می تواند تأثیر رطوبت و بخار آب را به حداقل برساند. کاغذ قیری بیشتر در صنعت بسته بندی و کارتون سازی به کار می رود و با کمک آن، آستر و لایۀ محافظ برای کالاهای صادراتی، پالت یا جعبه های مقاوم می سازند.
7. صنعت رنگ سازی
رنگ های مخصوصی داریم که با ترکیب قیر ساخته می شوند. این رنگ ها در برابر تغییرات دمایی و خوردگی بسیار مقاوم هستند و مانند یک لایۀ عایق عمل می کنند. همچنین، برای محافظت از سطوح مختلف ساختمان و سازه های فلزی به کار می روند.
همراهی مطمئن برای حمل و نقل قیر انتخاب کنیم
شناخت انواع قیر و کاربردهای متنوع آن به ما کمک می کند تا در انتخاب، مصرف یا حتی سرمایه گذاری در این حوزه، تصمیم های آگاهانه تری بگیریم. البته حمل و نقل بین المللی قیر به تجربه، تجهیزات تخصصی و آشنایی کامل با مقررات صادراتی نیاز دارد. یک اشتباه کوچک در مسیر حمل و نقل می تواند کیفیت آن را تحت تأثیر قرار دهد یا موجب تأخیر در تحویل شود. به همین دلیل، انتخاب یک همراه حرفه ای و قابل اعتماد در این مسیر اهمیت زیادی دارد.
برای این کار می توانیم روی تخصص و تجربۀ اسپاد دریا پایا، به عنوان بزرگ ترین کشتیرانی خصوصی کشور، حساب باز کنیم و با راهکارهای سفارشی این تیم، تجارتی ایمن و سریع داشته باشیم.
