دموراژ چیست و چگونه می توان هزینه آن را کاهش داد؟
تجار و بازرگان ها برای تجارت بین المللی باید نکات زیادی را در نظر داشته باشند تا متحمل هزینه های اضافی نشوند. یکی از مواردی که ممکن است هزینه های زیادی برای مالکان محموله ها داشته باشد، تأخیر در تحویل کانتینر اجاره ای است. زمانی که اجاره کننده کانتینر در بازه زمانی توافق شده برای تحویل کانتینر اقدام نکند، مشمول جریمه ای خواهد شد که به آن دموراژ می گویند.
علاوه بر دموراژ، تأخیر در تحویل کانتینر ممکن است هزینه های دیگری نیز داشته باشد. بنابراین، اگر می خواهید واردات یا صادرات کالایی مقرون به صرفه باشد و به جای هزینه، سود بیشتری برای شما داشته باشد، باید به این موارد دقت کنید. با توجه به اهمیت این موضوع و مبالغ بالایی که برای توقف کانتینر دریافت می شود، در این مقاله از بلاگ اسپاد انواع جریمه دیرکرد را بررسی و از تفاوت آن با حق توقف و دیسپچ خواهیم گفت.
دموراژ چیست؟
اصطلاح دموراژ (Demurrage) نتیجه عدم رعایت قوانین توافق شده در قرارداد حمل است. به عبارت ساده تر، دموراژ، کرایه معطلی کانتینر یا کشتی تجاری یا خسارت بی کارماندن این تجهیزات است. بنابراین، این اصطلاح به جریمه دیرکرد عودت کانتینر یا کشتی در موعد مقرر اشاره دارد. نکته مهم اینکه بسیاری از افراد حق توقف را به جای دموراژ استفاده می کنند. این در حالی است که این دو اصطلاح، مفهوم کاملاً جداگانه ای دارند.
این اصطلاح به طور خاص زمانی استفاده می شود که برای بارگیری یا تخلیه کشتی در بازه زمانی توافق شده، اقدام نشود. در چنین شرایطی، باید هزینه ای به مالک کشتی اجاره شده پرداخت شود. البته تعداد روزهای رایگان برای واردکننده و صادرکننده لحاظ می شود تا کالاها به داخل یا خارج از بنادر منتقل شوند.
شرکت های بازرگانی و واردکننده ها برای واردات و صادرات محموله های خود، کانتینر یا حتی کشتی تجاری را برای مدت مشخصی اجاره می کنند. اگر عودت کانتینر با تأخیر همراه بوده و دیرتر از موعد توافق شده انجام شود، مشمول دموراژ کانتینر خواهد شد.
در حمل کانتینری، مالکان محموله های تجاری روی زمان برگشت کانتینر توافق می کنند و در کنار آن مدت زمانی به نام «فری تایم» در نظر گرفته می شود. بنابراین، زمانی که مدت فری تایم به پایان برسد، واردکننده و صادرکننده باید کانتینر را عودت دهند. در غیر این صورت، جریمه یا کرایه معطلی برای آن ها در نظر گرفته می شود.
لازم است بدانید که هزینه دموراژ کانتینر، روزانه خواهد بود و مبلغ آن باید به شرکت اجاره دهنده یا مالک کانتینر پرداخت شود. مدت زمان اجاره، فری تایم و جریمه حق توقف در قرارداد تعیین خواهد شد.
نکته مهم اینکه علاوه بر هزینه های عمومی حمل دریایی، هزینه های اضافی مانند حق توقف کانتینر می تواند باعث ایجاد هزینه های اضافی شود که روی سودآوری تجارت تأثیر منفی می گذارد. بنابراین، تعیین بهترین زمان برای برگرداندن کانتینرهای اجاره ای اهمیت ویژه ای پیدا می کند تا به حفظ سود در معاملات تجاری کمک کند.
دموراژ برای واردکننده
دوره زمانی از ورود کانتینر به پایانه بندری تا آزادسازی کانتینر از ترمینال بندر است. بنابراین، اگر کانتینر پس از روزهای رایگان در بندر بماند، مشمول پرداخت حق توقف خواهد شد.
دموراژ برای صادرکننده
دوره زمانی است که کانتینر برای صادرات به بندر می رسد تا زمانی که کانتینر در کشتی بارگیری شود. هزینه دموراژ در صورتی باید پرداخت شود که کانتینر پس از روزهای رایگان در ترمینال بندر بماند.
حق توقف چیست؟
حق توقف (Detention) هزینه ای است که پس از خروج کانتینر از بندر و عدم برگرداندن آن در موعد مقرر باید به کشتیرانی پرداخت شود. دموراژ و حق توقف تفاوت هایی با یکدیگر دارند که به شرح زیر است:
- دموراژ: اگر تخلیه یا ترخیص کالاها داخل بندر یا محوطه گمرک با تأخیر مواجه شود، مشمول هزینه دموراژ خواهد شد.
- حق توقف: اگر پس از خروج کانتینر از گمرک، کانتینر در موعد مقرر توافق شده به خط کشتیرانی برگردانده نشود، مشمول حق توقف خواهد شد.
دیسپچ چیست؟
زمانی که محموله زودتر از فری تایم بارگیری یا تخلیه شود، به آن دیسپچ می گویند. بنابراین، دیسپچ نقطه مقابل دموراژ است. در چنین شرایطی، مطابق با قراردادی که شرکت کشتیرانی با مالک کالا منعقد کرده، شرکت کشتیرانی با درنظرگرفتن مدت زمان فری تایم توافق شده (بین 7 روز تا 14 روز) مبلغی را به عنوان پاداش پرداخت خواهد کرد. درواقع، مالک کشتی یا کانتینر، بخشی از کرایه را تحت عنوان دیسپچ به مالک محموله یا اجاره کننده برمی گرداند.
انواع دموراژ در حوزه حمل و نقل
نگه داشتن کالا در کانتینر به این مفهوم است که کانتینرها نمی توانند توسط شرکت حمل و نقل استفاده شوند. بنابراین، حمل کننده جریان های بالقوه برای کسب درآمد را از دست خواهد داد. نکته مهم این است که حمل کننده بیشتر درآمد خود را از جابه جایی بار به دست خواهد آورد و هزینه دموراژ درآمد آن چنانی برای این شرکت ها ندارد. بنابراین، تلاش می کنند تا کانتینر سریع تر به چرخه حمل برگردد. در همین راستا، انواع جریمه های دیرکرد تعیین شده اند که به شرح زیر هستند.
دموراژ کشتی
زمانی که کشتی تجاری برای مدت زمان طولانی تری نسبت به دوره زمانی تعیین شده در قرارداد برای ورود به بندر تأخیر داشته باشد، مشمول دموراژ کشتی خواهد شد. هزینه های خسارت تأخیر یا حق توقف کشتی می تواند قابل توجه باشد؛ زیرا کشتی های تجاری بیشترین درآمد خود را از حمل و نقل کالاها کسب می کنند. بنابراین، هر روزی که بازگشت کشتی تجاری به چرخه حمل بیشتر طول بکشد، هزینه های سنگینی برای شرکت های حمل خواهد داشت.
دموراژ کانتینر
زمانی که کانتینر اجاره شده در بازه زمانی توافق شده به شرکت حمل کننده یا شرکت مالک کانتینر بازگردانده نشود، مالک محموله باید برای پرداخت دموراژ کانتینر اقدام کند. در چنین شرایطی، هزینه های خرابی کانتینر و آسیب به آن نیز می تواند قابل توجه باشد. از طرفی، دسترسی دیگر شرکت ها به کانتینر خالی محدود شده و این موضوع می تواند روی درآمد شرکت های حمل تأثیر منفی بگذارد.
دموراژ ریلی
اگر واگن های قطار باری که روی آن ها محموله واردکننده بارگیری شده است در بازه زمانی توافق شده، تخلیه نشوند، مشمول دموراژ ریلی خواهند شد. در این شرایط، هزینه های ترخیص می تواند قابل توجه باشد. چون هر روز تأخیر در تخلیه واگن ها مانع برگشت آن ها به چرخه حمل ریلی می شود و درنتیجه می تواند ضررهای جبران ناپذیری برای شرکت های حمل داشته باشد.
دموراژ پایانه
اگر محموله در بازه زمانی توافق شده از ترمینال خارج نشود، مشمول دموراژ پایانه خواهد شد. هزینه های این نوع دموراژ در اکثر مواقع قابل توجه است و می تواند هزینه زیادی برای کسب وکارها داشته باشد؛ چون توقف محموله در ترمینال روی توانایی و انعطاف پذیری مدیریت مؤثر عملیات تأثیر می گذارد. به همین دلیل، این نوع حق توقف تعیین می شود تا مالک محموله هرچه سریع تر آن را از پایانه خارج کند.
عوامل مؤثر روی هزینه دموراژ
علاوه بر مدت زمان فری تایم، عوامل دیگری نیز روی هزینه دموراژ تأثیر دارند که به شرح زیر هستند.
ترافیک بندری
ترافیک بندری باعث افزایش زمان بارگیری و تخلیه کانتینرها خواهد شد که این امر می تواند باعث تأخیر در تحویل کانتینر شود.
مشکلات گمرکی
تأخیر در انجام امور گمرکی، خصوصاً زمانی که گمرک ترافیک بالایی دارد، باعث به تعویق افتادن زمان تحویل کانتینر خواهد شد.
تأخیر در بارگیری یا تخلیه
زمانی که بارگیری و تخلیه کانتینرها به موقع انجام نشود، تحویل کانتینر با تأخیر مواجه خواهد شد.
مدت زمان مجاز یا فری تایم (Free Time)
تجار و مالکان محموله های تجاری معمولاً یک بازه زمانی برای بازگرداندن کانتینر تعیین می کنند که در قرارداد آمده است. این بازه زمانی، به توافق مالک محموله با شرکت کشتیرانی بستگی دارد، اما معمولاً بین 7 تا 14 روز است. بنابراین، زمانی که دوره مجاز یا فری تایم به اتمام برسد، شرکت کشتیرانی برای دریافت هزینه دموراژ اقدام خواهد کرد.
شرکت های کشتیرانی معمولاً 2 بازه زمانی را به عنوان فری تایم در نظر می گیرند که به شرح زیر است.
فری تایم در مبدأ
فری تایم در مبدأ، مدت زمانی است که کانتینر خالی از محوطه مخصوص کانتینرها به شرکت اجاره کننده تحویل داده شده، تا زمانی که اجاره کننده کانتینر را پُر تحویل می دهد.
فری تایم در مقصد
فری تایم در مقصد، مدت زمانی است که کانتینر پُر به مالک محموله تحویل داده شده تا زمانی که کانتینر خالی شده و به محوطه کانتینرها تحویل داده شود.
زمان عقد قرارداد حمل با شرکت کشتیرانی و شرکت مالک کانتینرهای اجاره ای، باید توجه کنید که علاوه بر بازه زمانی فری تایم، هزینه دموراژ و دیسپچ دقیقاً تعیین شود. پس از تعیین این مبالغ، باید برای عقد قرارداد اقدام کنید.
نرخ دموراژ و حق توقف چقدر است؟
نرخ دموراژ و حق توقف به عوامل متعددی بستگی دارد که به شرح زیر هستند:
- خط کشتیرانی؛
- نوع کانتینر و اندازه آن؛
- مدت زمان تأخیر؛
- کشور مقصد؛
- قوانین گمرکی.
لازم است بدانید که هر شرکت کشتیرانی ممکن است تعرفه خاصی برای دموراژ داشته باشد. در چنین شرایطی، باید قبل از عقد قرارداد حمل، درباره میزان جریمه دیرکرد هر روز به توافق برسید.
نکته مهم بعدی درباره محاسبه حق توقف و دموراژ، مدت زمان تأخیر است. چون هرچه میزان تأخیر در بازگرداندن کانتینر بیشتر باشد، باید هزینه بیشتری پرداخت کنید.
نرخ معمول حق توقف و دموراژ
- نرخ معمول جریمه دیرکرد برای کانتینر 20 فوت به صورت روزانه بین 30 تا 100 دلار است.
- نرخ معمول جریمه دیرکرد برای کانتینر 40 فوت به صورت روزانه بین 50 تا 150 دلار است.
- نرخ معمول جریمه دیرکرد برای کانتینر یخچالی بیشتر از کانتینرهای دیگر بوده و معمولاً بین 100 تا 300 دلار است.
روش های جلوگیری از پرداخت دموراژ
برای کاهش هزینه ها و جلوگیری از پرداخت دموراژ، راهکارهای زیر را دنبال کنید:
- برنامه ریزی دقیقی برای ترخیص کالاها از بندر داشته باشید.
- کلیه مدارک لازم برای ترخیص را از قبل آماده کنید تا زمان ترخیص در گمرک طولانی نشود.
- در زمان عقد قرارداد و برای انتخاب زمان فری تایم دقت بیشتری داشته باشید.
- از انبارهای جایگزین برای تخلیه سریع بار و بازگرداندن به موقع کانتینر استفاده کنید.
- محموله را به موقع در بندر آماده کنید تا بارگیری آن با تأخیر همراه نباشد.
- مسیر و بندری خلوت برای واردات و صادرات کالاها انتخاب کنید.
- از شرکت های حمل و نقل حرفه ای برای ارسال بارها استفاده کنید.
دموراژ کانتینرها و هزینه
حمل و نقل کالا، صادرات و واردات کار پیچیده ای است. چون کوچک ترین اشتباهی ممکن است تحویل کالاها را با تأخیر مواجه کرده که این موضوع با هزینه هایی همراه است. در این مقاله اطلاعات کاملی درباره هزینه دموراژ، هزینه حق توقف و مبلغ دیسپچ ارائه شد. اکنون می دانید که برای جلوگیری از تحمیل چنین هزینه هایی باید کانتینر را به موقع تخلیه کرده و تحویل شرکت کشتیرانی دهید. با توجه به اینکه امکانات و تجهیزات شرکت کشتیرانی تأثیر زیادی در تحویل به موقع محموله دارد، بهتر است برای تجارت بین المللی با شرکت کشتیرانی اسپاد همکاری کنید.
